Waarom verliezen je een echte winnaar maakt

Een grote aula, iedereen met een pen en een blad voor zich, net zoals vroeger. Ik volgde een master in management, en dit was een belangrijk schriftelijk examen. Toen ik de vragen las, wist ik al hoe laat het was. Ik probeerde er nog het beste van te maken, en toch wist ik bij het buitenstappen dat het resultaat slecht zou zijn.

Wellicht ben ik niet de enige die af en toe een steek laat vallen. Er is geen winnen zonder verliezen, en geen succes zonder falen. Het hoort bij het leven. De vraag is wat je doet op het moment dat het misloopt. Is verliezen dan een eindpunt, of het begin van iets?

Kwaad op mezelf.

Mijn eerste reactie na dat examen was kwaad zijn, en dan vooral op mezelf. Er kwam een hele vracht oordelen achteraan: ben ik niet slim genoeg, dit ga ik nooit kunnen, wat ben ik toch een sukkel. Ik kon ze allemaal geloven, of ik kon zien wat het waren: gedachten. En ik hoef niet al mijn gedachten te geloven.

Vroeger zou ik na zo'n eerste mislukking opgegeven hebben. Vandaag kijk ik anders. Slechte punten krijgen is niet leuk, en een examen opnieuw moeten doen al evenmin. Alleen bepaalt de manier waarop je ernaar kijkt, wat je daarna doet. Laat ik mezelf helemaal naar beneden halen en stop ik ermee, of zoek ik uit wat ik de volgende keer anders kan doen?

Drie valkuilen na een verlies.

De meest voor de hand liggende valkuil is opgeven. Ik zie er nog drie.

Jezelf vergelijken met anderen. We kijken graag hoe anderen het deden. Alleen zie je dan over het hoofd dat die ander een heel ander leven heeft: een andere agenda, een andere voorbereiding, misschien al drie pogingen achter de rug. Je vergelijkt jouw binnenkant met de buitenkant van iemand anders.

Nog harder werken. Voor wie al hard zijn best doet, is nog harder je best doen zelden de oplossing. Als je manier niet werkt, helpt meer van hetzelfde weinig. Een deur die klemt, gaat niet open door harder te duwen. Je moet kijken waar ze vastzit.

Na een mislukking kies je: jezelf afbreken, of kijken wat je leerde.

Slecht verliezen. Er geheimzinnig over doen, het wegstoppen, boos worden op anderen of hen de schuld geven. Ik had zo een hele lijst redenen kunnen bedenken: de prof stelde onredelijke vragen, de lessen waren niet goed, we kregen te weinig tijd, de zaal was te luid. Eerlijk bekeken had ik gewoon onvoldoende gestudeerd, of beheerste ik de leerstof niet goed genoeg. Dat hardop zeggen maakte het lichter, zoals een rugzak die je eindelijk neerzet in plaats van te doen alsof hij niets weegt.

De tweede keer.

Ik pakte het de volgende keer anders aan: ik begon veel vroeger, en ik plande elke week een vast blok om te studeren. En die tweede keer lukte het, met een bijna perfect examen.

Of dat examen me tot een winnaar maakte, weet ik niet. Wat ik eraan overhield, is dat een mislukking me iets vertelt als ik bereid ben te luisteren. Soms win je, en soms leer je. Over hetzelfde, in het groot, gaat mijn boek Sterker na de val ↗ (opent in een nieuw tabblad): over wat je doet op het moment dat je gevallen bent.