Overspoeld door je emoties en gedachten? Zo blijf je aan het stuur

Soms komt het zonder dat je het ziet aankomen. Je gedachten draaien sneller dan je ze kan volgen, je maag zit in een knoop, en dingen die gisteren nog vanzelf gingen, voelen ineens wankel. Angst en twijfel nemen het over, en je weet eigenlijk niet goed waar het vandaan komt. Ik ken dat van binnenuit. De laatste keer had ik het op de terugweg van een vakantie in Spanje.

We hadden een deugddoende vakantie gehad. Veel gezwommen en gewandeld, lang getafeld, petanque gespeeld met Spanjaarden en Fransen, en veel tijd gehad voor de kinderen. We trekken er met de caravan op uit, en de terugrit doen we in een paar etappes, met telkens een overnachting onderweg. De laatste nacht werd ik ziek.

Het was een warme, stille zomernacht, en in mijn hoofd was het allesbehalve stil. Ik kreeg het benauwd, ik had het ijskoud terwijl het buiten bloedheet was, ik beefde over heel mijn lijf, en de ene angstige gedachte volgde op de andere. Tot en met: wat als ik hier doodga? En is hier eigenlijk wel een ziekenhuis in de buurt?

De volgende dag had ik vooral hoofdpijn. Zoals een kater, maar dan zonder het feestje de avond ervoor. Daarna kwamen er dagen, en zelfs weken, waarin ik over van alles begon te twijfelen en het even niet meer wist.

Raar is dat. Er is vaak geen duidelijke aanleiding. Zo'n periode komt op uit het niets, en gaat meestal ook weer weg zonder dat er iets wezenlijks veranderd is. En toch word ik er nog altijd door verrast.

Wat er die keer anders was.

De emoties en de gedachten waren er gewoon, net als vroeger. Alleen ging ik er anders mee om. In plaats van te verdrinken in de twijfel, kon ik er een klein beetje naast gaan staan en opmerken: kijk, daar is twijfel. En die dan laten zijn, zonder dat ik er meteen iets mee moest.

Dat klinkt klein, en op het moment zelf voelt het ook zo. Maar het maakt wel het verschil tussen kopje-onder gaan en je hoofd net boven water houden.

Het is "maar" een emotie.

Angst, twijfel, verdriet, eenzaamheid: het zijn allemaal emoties. En daarvoor geldt hetzelfde als voor je gedachten.

Je hebt een emotie, maar je bent de emotie niet. Je hebt een gedachte, maar je bent de gedachte niet.

Vroeger kon ik mezelf helemaal kwijtraken in wat ik voelde. Was ik verdrietig, dan werd dat een groot verdriet dat dagen bleef hangen. Nu merk ik vaker op dat er verdriet is, zonder dat ik erin verdwijn. Met kwaadheid gaat het net zo. Vroeger reageerde ik gewoon kwaad, en jawel, dat gebeurt nog wel eens. Maar meestal lukt het me nu om te zien dat er kwaadheid is, en het daarbij te laten.

Emoties komen en gaan, net als gedachten. Je hoeft niet alles te geloven wat je denkt of voelt. Ze vertellen je iets, en je mag zelf kiezen wat je ermee doet.

Je hebt een emotie.Je bent de emotie niet.

Wie zit er aan je stuur?

Daar komt het eigenlijk op neer. Wie laat je je leven besturen? Vaak grijpt een emotie of een gedachte het stuur, en zit jij braaf op de passagiersstoel in je eigen auto. Merk je dat er iets aan je stuur trekt, en zeg je dat ook tegen jezelf, dan blijf jij rijden.

Drie dingen die helpen als het je overspoelt.

1. Stop even, en zeg wat er is. "Er is angst." "Er is twijfel." Je hoeft het niet weg te

krijgen, je moet het alleen zien. Dat is meteen het moeilijkste. Je leert het door het te oefenen, en eigenlijk is mindfulness niets anders dan dat: oefenen.

1. Ga naar je lijf, en kom in beweging. Voel je voeten op de grond en adem een paar keer rustig

uit. Sta op, ga een toerke wandelen, zet de vaatwasser leeg. Hou ook je gewone ritme vast, ook als je er geen goesting in hebt: op een vast uur opstaan en doen wat er te doen is. Je lijf trekt je hoofd mee.

1. Zoek mensen op bij wie het licht wordt. Mensen bij wie je niets moet uitleggen, en waar je na

een uur buitenkomt met meer energie dan je binnenging.

Blijft het weken duren, of krijg je je dagen niet meer rond, praat er dan over met je huisarts of met een psychotherapeut. Daarvoor hoef je echt niet te wachten tot het nog zwaarder wordt. En krijg je het plots benauwd, met pijn in je borst of het gevoel dat je gaat flauwvallen, bel dan meteen een dokter of 112. Ook als het achteraf paniek blijkt te zijn, heb je het juiste gedaan.