Durf jezelf zijn: zo zet je jouw maskers af

Zeg jij altijd wat je denkt of voelt? Ik hoop eigenlijk van niet. De meeste mensen zetten geregeld een masker op, en tonen dan iets anders dan wat ze vanbinnen ervaren.

We doen dat om in de gunst te komen bij de ander. Grappig genoeg doet die ander net hetzelfde. Iemand vraagt of haar nieuwe kleedje mooi is, en we zeggen "prachtig", terwijl we denken: amai. Of we lachen vriendelijk naar iemand die we eigenlijk niet kunnen luchten. Stel je voor dat we morgen allemaal ongegeneerd ons gedacht zeggen. Het zou een korte dag worden, en een eenzame.

Huh, maskers? Wat bedoel je eigenlijk?

Het masker waar ik het hier over heb, is een beeld. Carl Gustav Jung, een van mijn grote helden, noemde het de persona: de façade die we opzetten voor de buitenwereld, om een goede indruk te maken en de omgang met anderen soepel te houden. Hij haalde het beeld bij de oude Grieken. Acteurs droegen toen grote, uitdrukkingsloze maskers, zodat hun eigen emoties het toneelstuk niet in de weg zaten.

Wat we achter dat masker verstoppen, hoort volgens Jung bij onze schaduw: gedachten en gevoelens die niet gezien mogen worden, en waar we ons soms zelfs voor schamen. Een angst. Een oordeel over iemand. Of hoe moe je wordt van die ene collega die alle energie uit de kamer zuigt. Over die laatsten schreef ik De 4 soorten energievampieren en hoe jij je ertegen kan beschermen.

Kleine kinderen kunnen nog heel goed zonder masker. Toen mijn kinderen klein waren, zag ik het elke dag: de jongste brulde als iets haar niet zinde, en de anderen lieten hun tranen gewoon lopen als ze verdrietig waren, of zeiden het als ze bang waren. Ergens onderweg leren we dat af. Door onze opvoeding en de regels van hoe het hoort, verleren we om ons kwetsbaar op te stellen, en om te delen wat er in ons leeft met wie ons lief is.

Ik leerde het zelf vroeg. In mijn boek Sterker na de val ↗ (opent in een nieuw tabblad) schrijf ik over mijn schooltijd, toen ik gepest werd omdat ik gevoelig was, muzikaal en anders. Ik leerde er snel dat een masker veilig was, en dat humor een schild kan zijn.

Wat is het doel van onze maskers?

Een masker helpt je om tussen mensen te bewegen. Het beschermt je binnenwereld, en dus jezelf. Je wordt een beetje een acteur, met ergens achter de schermen een regisseur die zegt wat er gespeeld wordt. Zo kan je van op een afstand naar je eigen gevoelens kijken, en hoef je je even niet kwetsbaar op te stellen. Soms toon je je daardoor sterker dan je bent.

Dat heeft voordelen. Je wordt niet meegesleurd door elke emotie of elke behoefte, en je kwetst jezelf of een ander minder snel. Het heeft ook een prijs. Een gevoel dat je nooit uit, blijft ergens zitten. Je slikt het in, en op een dag loopt de emmer over. Daarom is het de moeite om te weten wanneer je een masker draagt, en om te leren delen wat er vanbinnen leeft.

Een masker beschermt je, en bij wie je graag ziet, staat het in de weg.

Jezelf zijn zonder masker?

Moet je dan overal zonder masker rondlopen? Dat lijkt me geen goed idee. Je hebt een masker nodig om te functioneren, op het werk, aan de kassa, op een receptie. Bij de mensen die je graag ziet of die dicht bij je staan, ligt dat anders. Echt contact maak je volgens mij pas als de muren wat zakken.

Je masker afzetten is zeggen wat je voelt, denkt en ervaart, met woorden die daarbij passen. Je binnenkant en je buitenkant op één lijn brengen. Het is tegen iemand zeggen dat je hem graag ziet, en erbij zeggen dat je het spannend vindt om dat te zeggen. Of zeggen dat je het niet leuk vindt wat iemand deed, terwijl je voelt hoe je hart in je keel bonkt, en dat dan ook zeggen. Een manier om dat te oefenen, is verbindende communicatie. Daarover schreef ik Bang voor een conflict? Gebruik de kracht van verbindende communicatie. Dat begint bij jezelf graag zien, en daarover gaat Zie jij jezelf graag? 7 tips naar meer eigenliefde.

Weerstand van jouw omgeving?

Laat je je masker vallen en blijf je trouw aan jezelf, dan krijg je soms weerstand van je omgeving. De mensen rond je waren gewoon aan de versie van jou die altijd meeging, zoals een familie die schrikt als de stilste aan tafel ineens zijn mening zegt. David Dewulf, die in Vlaanderen heel wat mensen mindfulness leerde, kreeg ooit de vraag hoe je daarmee omgaat. Zijn antwoord: hoe meer weerstand er komt van je omgeving, hoe beter je op weg bent. Sta je altijd klaar voor iedereen, lees dan ook People-pleaser? Dit zijn jouw 5 grootste problemen.

Kritiek komt er altijd. Neem ze niet te persoonlijk, want ze zegt vaak evenveel over de ander, en blijf bij waar jij voor staat.