Gevangen in een gouden kooi? Dit is de eerste stap naar bevrijding

Je bent al lang niet meer gelukkig in je job, of in je relatie. Alleen hangen er zoveel voordelen aan vast dat weggaan dom lijkt: het loon, de zekerheid, het huis, de vrienden die bij het geheel horen. Je hart is al een tijd ergens anders, en je verstand zegt dat je moet blijven. Dat noem ik een gouden kooi.

Het venijnige is dat het nauwelijks pijn doet. Er is geen ramp en geen ruzie, en er komt geen dag waarop het echt niet meer gaat. Maand na maand leef je gewoon een beetje minder, zoals een plant die water genoeg krijgt en te weinig licht. Met Wendy Stippelmans, mijn compagnon bij de MENSENzaak, vatten we het samen in twee zinnen: "Een gouden kooi doet geen pijn. Daarom blijf je zitten."

De gouden kooi.

Een mens verandert voortdurend, in zijn lijf en in zijn hoofd. Wie je tien jaar geleden was, is niet meer wie je vandaag bent. Je hebt dingen meegemaakt, je bent wat wijzer geworden, en de zorgen van toen lijken klein naast die van nu. Dat iets wat jaren geleden klopte, vandaag niet meer past, is dus heel normaal.

De relatie waar je ooit, bewust of onbewust, voor koos, hoeft vandaag niet meer je keuze te zijn. De job waarin je ooit terechtkwam, kan je nu ongelukkig maken, of je richting een bore-out of een burn-out duwen.

En dan zijn er de voordelen:

• Je verdient goed, of je hebt een zeker en stabiel inkomen, en dat maakt de stap weg veel te groot.
• Je relatie geeft je ook een veilige thuis.
• Je droom najagen zou betekenen dat je veel verliest.

Dan zit je in een gouden kooi. Een officieel syndroom is het niet. Ik heb het zo genoemd omdat zoveel mensen het meteen herkennen.

Maar wat nu? Hoe kom je uit die gouden kooi?

Een tovermiddel heb ik niet. In een gouden kooi zitten betekent dat je iets wint en iets verliest, wat je ook kiest, en dat maakt het zo moeilijk. Wel weet ik dat stilzitten je er niet uit krijgt. Zet je een eerste stap, dan wordt de volgende meestal vanzelf zichtbaar, zoals de lichten in een gang met een bewegingsmelder die pas aanspringen als je begint te stappen.

Het gras is écht niet groener.

Dromen over de overkant is fijn, en spannend. Alleen reizen de problemen waar je nu tegenaan loopt vaak gewoon mee. Je neemt jezelf altijd mee, ook naar een nieuwe job of een nieuw huis.

Zoek daarom eerst je wortelprobleem: de echte reden waarom je niet meer gelukkig bent. Het wortelprobleem is waar het begint. Wat je daarboven ziet groeien, is vaak een gevolg.

Een voorbeeld. Wie elke avond een paar glazen te veel drinkt, is 's morgens moe en prikkelbaar, en stelt uit wat hem goed zou doen. Dat drinken is dan zelden het eigenlijke probleem. Het verdooft iets wat eronder zit, en daar kom je al snel bij de grote vragen: gezien willen worden, erkenning, verbinding, graag gezien zijn. Of je koopt dingen die je niet nodig hebt, want je werkt zo hard dat je wel een beloning verdient. Dan is de vraag eigenlijk: waarom werk je zo hard?

Een gouden kooi doet geen pijn, en net daarom blijf je zitten.

Pak je alleen de gevolgen aan, dan blijf je rondjes draaien rond die wortel. Zoek dus eerst wat je mist, en kijk of je dat naast je gouden kooi kan vinden, voor je naar het gras van de buren kijkt.

Merk je dat drinken, gebruiken of kopen je leven begint over te nemen, praat er dan over met je huisarts. Dat verdient eigen hulp.

Praat erover.

Heb je al gezegd dat je iets mist? Tegen je partner, je leidinggevende, of wie er ook bij betrokken is? Dit is de eerste stap, en ze wordt het vaakst overgeslagen. Zolang je zwijgt, krijgt de ander geen kans om iets te doen met wat jij nodig hebt. Het is een beetje zoals boos zijn op de ober omdat je soep koud is, terwijl je hem nog niets gezegd hebt.

Hardop zeggen wat je mist is spannend, want daarna is het echt. Zolang het in je hoofd blijft, kan je nog doen alsof. Daarom weegt die eerste stap zo zwaar, en daarom zet ze ook zoveel in beweging.

Ga voor plan B.

Heb je alles geprobeerd en zie je geen uitweg meer? Dan komt de keuze, en die maak je liefst doordacht, met een plan, en op een ander moment dan een slechte dinsdagavond. Een plan B ziet er voor iedereen anders uit. Het kan een gesprek met een loopbaancoach zijn, een afspraak bij een uitzendkantoor, of een eigen zaak in bijberoep. Gaat het over je relatie, dan is dat een zoektocht voor jullie twee, en soms met een relatietherapeut erbij.

Heb je zelf een zaak, en is die zaak je kooi geworden? Met Wendy maakten we bij de MENSENzaak een gratis tool over de gouden kooi ↗ (opent in een nieuw tabblad), voor zaakvoerders die voelen dat ze vastzitten in wat ze zelf opgebouwd hebben.