Leef je op automatische piloot of word je geleefd?

"Waar is de tijd naartoe?" "Het lijkt wel alsof het leven voorbijraast." "Mijn dagen lijken steeds meer op elkaar."

Die zinnen hoor ik geregeld in een eerste gesprek. Ze komen van mensen die het goed doen. Ze werken, ze zorgen, ze houden veel draaiende. En ergens onderweg merken ze dat ze vooral reageren op hun leven, in plaats van het zelf te leven. Misschien herken je dat.

Wat je automatische piloot voor je doet.

Iedereen heeft een automatische piloot, en dat is maar goed ook. Hij kent de weg naar je werk, zodat je er niet meer over hoeft na te denken. Hij kookt je vaste spaghetti zonder recept, strikt je veters en zet 's morgens de koffie. Je merkt pas hoeveel hij doet als hij het eens niet doet, zoals de ochtend waarop je op weg naar een afspraak plots op de parking van je werk staat.

Handig, dus. Het spaart energie, en die heb je nodig voor wat wel aandacht vraagt.

Wat hij je kost.

Alleen stuurt die piloot soms ook als het niet de bedoeling is. Dan kom je terecht in een periode waarin je niet echt wakker bent. Je doet wat er te doen is, je beantwoordt wat binnenkomt, en de weken schuiven voorbij als de lichtjes langs een autosnelweg 's nachts. Van buiten loopt alles. Van binnen is het vlak, weinig sprankelend, en eerlijk gezegd een beetje saai.

Wie zo leeft, wordt geleefd. Dan beslissen je gewoontes, je agenda en de verwachtingen van anderen waar je dag naartoe gaat, en jij rijdt mee op de achterbank van je eigen auto.

Bij mij gebeurt het vooral 's avonds, na een lange dag. Voor ik het weet zit ik in de zetel met mijn gsm in de hand, zonder dat ik ooit besliste om dat te doen. Pas als ik opkijk, merk ik dat er een halfuur voorbij is.

Je automatische piloot mag rijden.Kijk alleen af en toe waar hij naartoe gaat.

Stoppen en kijken.

Het belangrijkste gereedschap dat ik ken tegen die piloot, is aandacht. Bewust opmerken wat er gebeurt, terwijl het gebeurt. En die aandacht kan je trainen, zoals een spier. Dat trainen heet meditatie.

Ik weet het, dat woord heeft een reputatie. Wierook, zweverig gedoe, een uur stil moeten zitten terwijl je hoofd blijft malen. Meditatie leert je stoppen en kijken. Ik noem het soms het streepje tussen wat er gebeurt en hoe jij reageert. Zonder dat streepje volgt je reactie automatisch. Met dat streepje heb je een halve seconde om te zien wat je aan het doen bent, en om iets anders te kiezen als je dat wil.

In de mindfulnesstraining van acht weken leren mensen hun automatische piloot van dichtbij kennen.

Je leven heb je nooit helemaal in de hand. Je kan wel vaker merken wanneer je op de achterbank zit, en dan even vragen of je nog wel mee wil naar waar de auto rijdt.