Ken jij jouw blinde vlekken?

"Zelfbewustzijn zonder feedback is als rijden zonder je spiegels te checken. Je denkt dat je alles overziet, tot er plotseling een auto naast je opduikt." Dat schreef ik in mijn boek Sterker na de val ↗ (opent in een nieuw tabblad), en ik zie het geregeld gebeuren bij leidinggevenden die bij mij terechtkomen.

Een blinde vlek is iets wat je goed of net niet goed kan, en waar je zelf geen weet van hebt. Anderen zien het wel. En hoe meer verantwoordelijkheid je draagt, hoe minder mensen je vertellen wat ze zien.

Het joharivenster.

In 1955 tekenden de Amerikaanse psychologen Joseph Luft en Harrington Ingham een venster met vier vakken. Ze plakten hun voornamen aan elkaar en noemden het het joharivenster.

De open ruimte. Wat jij van jezelf weet, en je omgeving ook. Ik weet dat ik leergierig ben, en wie met mij werkt, weet dat ook.

Het verborgen gebied. Wat jij wel weet en anderen niet. Een voorbeeld van mezelf: krijg ik het mandaat om leiding te geven, dan doe ik dat graag. Krijg ik dat mandaat niet, dan word ik iemand die observeert. Nu ik het opschrijf, is het open ruimte geworden.

Het onbekende gebied. Wat niemand weet, ik ook niet. Daar valt per definitie geen voorbeeld van te geven.

De blinde vlek. Wat anderen over jou zien, en jij niet. Dat is het vak waar het interessant wordt, en waar je zelf niet binnen kan kijken.

Waarom leidinggevenden er meer hebben dan ze denken.

Een leidinggevende met een grote blinde vlek gelooft oprecht dat het goed gaat. Het team spreekt hem niet tegen, de cijfers zijn stabiel, de sfeer lijkt in orde. En net die bevestiging maakt dat er geen reden meer lijkt om dieper te kijken.

Hoe meer verantwoordelijkheid je draagt, hoe minder mensen je vertellen wat ze zien.

In mijn boek Sterker na de val ↗ (opent in een nieuw tabblad) vertel ik over Dirk, bestuurder van een zorgorganisatie. Hij had jarenlang sterk gepresteerd en was graag gezien in zijn netwerk. In zijn organisatie groeide intussen een stille spanning. Vergaderingen draaiden om Dirks visie, en wie een andere kijk had, kreeg te horen: "Daar hebben we al over nagedacht." Toen ik hem daar in coaching voorzichtig op wees, zei hij: "Maar ik bén toch een reflectieve leider?" Pas toen twee gewaardeerde collega's opstapten, belde hij me. "Ik dacht dat ik altijd openstond voor feedback. Nu pas besef ik dat ik vooral luisterde naar wie het met mij eens was."

Dirk is geen uitzondering. Organisatiepsycholoog Tasha Eurich stelde vast dat maar 10 tot 15 procent van de mensen die zichzelf zelfbewust vinden, dat ook echt is.

Op zoek naar je blinde vlekken.

Je hebt anderen nodig, want dat vak is voor jou afgeschermd. Wat helpt:

• vraag om feedback, en vraag het vaker dan eens per jaar
• vraag het ook aan mensen die het niet altijd met je eens zijn
• praat zelf open over wat je denkt en waarom je iets doet
• geef anderen feedback, want dan komt er meestal iets terug
• werk met een coach of een supervisor, iemand die er belang bij heeft om eerlijk te zijn
• hou een dagboek bij en lees het af en toe terug

En dan het lastige stuk: je hoeft niet alles te geloven wat je hoort. Sommige feedback neem je ter harte, andere mag je snel vergeten. Het verschil tussen de twee kennen is het begin van wijsheid.