Moeite met kiezen? Een levenskompas helpt!

Ga je mee iets drinken? Kan je vandaag wat langer blijven? Wil je me zaterdag helpen in de tuin? Kan jij volgende week op de kinderen passen?

Op een gewone dag krijg je tientallen vragen, en bij elke vraag moet je kiezen. Meestal merk je dat niet eens. Je zegt ja, je gaat mee met wat zich aandient, en dat is vaak ook makkelijk. Alleen kom je 's avonds thuis en vraag je je af waar je dag gebleven is. Wie geen richting geeft aan zijn dagen, blijft ter plaatse trappelen, zoals een bootje zonder roer dat vooruitgaat waar de wind het blaast.

Als je ja zegt tegen het ene, zeg je nee tegen iets anders. Ja zeggen tegen wat je zelf kiest, betekent dus vaak nee zeggen tegen wat een ander van je vraagt. Daar zit het lastige, want je zegt niet graag nee tegen vrienden en familie, en al zeker niet tegen je baas. Hoe je dat aanpakt, lees je in Zo zeg je NEE tegen anderen en JA aan jezelf.

Wat zijn jouw kernwaarden?

Ik weet nog waar ik die vraag voor het eerst echt tegenkwam. Op het terras van Les Deux F, verscholen tussen de heuvels van de Katharenstreek in Zuid-Frankrijk. Mijn vrouw en ik hadden toen nog geen kinderen, en we zaten allebei met een boek aan een houten tafel. In het mijne stond de vraag: wat zijn jouw kernwaarden? Ik las ze opnieuw, en nog een keer. Ik wist het niet. Ik had de eerste vijfentwintig jaar van mijn leven geleefd volgens verwachtingen, rollen en wat anderen van me vroegen.

Die vakantie werd een zoektocht. Het duurde dagen voor ik antwoorden durfde op te schrijven, en toen ik het deed, voelde het alsof ik mezelf voor het eerst goed zag. Dat verhaal vertel ik uitgebreider in mijn boek Sterker na de val ↗ (opent in een nieuw tabblad).

Wat een levenskompas doet.

Een levenskompas is een reeks afspraken met jezelf. Het helpt je kiezen voor wat bij je past, ook op de momenten dat het moeilijk is. Ik gebruik er al jaren een. Wie vooraf weet wat hij belangrijk vindt, hoeft niet elke vraag opnieuw af te wegen: het antwoord ligt al klaar, zoals een jas aan de kapstok die je niet meer hoeft te zoeken als het regent.

Je kan je leven opdelen in acht domeinen. Wat vind jij belangrijk op het vlak van:

• gezondheid
• je relatie
• je spullen en je omgeving
• vrienden en familie
• zingeving
• persoonlijke groei
• plezier, hobby's en ontspanning
• geld

Schrijf per domein op wat jij belangrijk vindt, en maak er afspraken met jezelf van.

Weet je wat je belangrijk vindt, dan ligt het antwoord al klaar.

Een voorbeeld. Voor mijn gezondheid, die van mijn lijf en die van mijn hoofd, zijn dit mijn afspraken:

• Ik zet elke dag 10.000 stappen.
• Ik werk niet op zondag.
• Ik hou twee avonden per week vrij.
• Ik sport minstens drie keer per week.

Vraagt iemand me om iets af te werken en moet ik daarvoor mijn zondag opgeven, dan doe ik het niet. Daar hoef ik niet lang over na te denken, want die keuze maakte ik al eerder. Natuurlijk maak ik soms een uitzondering. Het verschil is dat ik dan weet dat het een uitzondering is, en dat ik ze bewust maak. Jouw afspraken zien er uiteraard anders uit, en dat is net de bedoeling.

Toch moeilijk om nee te zeggen? Vraag bedenktijd.

We denken vaak dat we meteen moeten antwoorden. Dat hoeft bijna nooit. In het moment zelf zit de emotie hoog, en dan zeg je makkelijk ja tegen iets waar je morgen spijt van hebt. Even pauzeren helpt mij om beter te kiezen.

De tijdsbuffer gaat in drie stappen. Stel dat een collega vraagt of je een grote taak kan overnemen.

1. Vraag tijd. Maak er je eigen zin van, bijvoorbeeld: "Fijn dat je het vraagt. Ik kijk eerst in mijn agenda en laat het je morgen weten."
2. Gebruik die tijd. Kijk of je de taak wil en kan overnemen, en of ze past bij de afspraken die je met jezelf maakte.
3. Geef je antwoord. Wordt het een nee, bereid dan kort voor wat je gaat zeggen.